Stent qoyulması müalicənin sonu deyil. Ən vacib mərhələ prosedurdan sonra başlayır və nəticəni çox vaxt prosedurun özü qədər müəyyən edir.
Ən birinci qayda: dərmanları kəsməmək
Stentdən sonra təyin olunan dərmanların bir hissəsi laxtalanmanın qarşısını alır. Onların məqsədi stentin içində trombun əmələ gəlməsinin qarşısını almaqdır.
Bu dərmanların özbaşına dayandırılması ən ciddi risklərdən biridir. Nəticə həmişə tədricən yaranmır — bəzən qəfil olur.
Ona görə də bir qayda var və istisnası azdır: bu dərmanlar yalnız həkimin göstərişi ilə dayandırılır. Diş çəkdirmək, kiçik cərrahi əməliyyat, endoskopiya lazım gələrsə — həmin həkimə stent olduğunuzu deyin və qərarı kardioloqla birlikdə verin.
Yan təsir hiss edirsinizsə, dərmanı kəsmək əvəzinə həkimə deyin. Alternativ demək olar ki, həmişə tapılır.
İlk günlər
Kateterin daxil olduğu nahiyədə göyərmə və həssaslıq bir neçə gün qala bilər. Bilek yolunda həmin əli bir müddət ağır yükdən qorumaq lazımdır.
İlk bir neçə gün ağır fiziki iş, ağırlıq qaldırmaq və hovuz-hamam kimi yerlər tövsiyə olunmur. Dəqiq müddət prosedurun xarakterindən asılıdır və çıxarışda göstərilir.
Hərəkət nə vaxt başlayır?
Erkən və tədricən. Stent hərəkəti qadağan etmir — əksinə, nizamlı fiziki aktivlik stentdən sonrakı dövrün ən faydalı elementlərindəndir.
Adətən piyada gəzintidən başlanır: gündə 10–15 dəqiqə, tədricən artıraraq. Hədəf çoxu xəstə üçün həftədə 5 gün, 30 dəqiqəlik orta intensivlikli hərəkətdir — amma bu, hər kəs üçün eyni deyil və ürəyin vəziyyətinə görə dəyişir.
Ölçü sadədir: yeriyərkən danışa bilirsinizsə, temp uyğundur. Sinədə sıxılma, qeyri-adi təngnəfəslik və ya baş gicəllənmə yaranırsa — dayanın və həkimə bildirin.
Ağır çəki qaldırma və güc idmanı üçün ayrıca icazə lazımdır.
İşə nə vaxt qayıtmaq olar?
Oturaq iş üçün bu müddət adətən qısadır. Fiziki ağır iş və ya sürücülük peşəsi üçün qərar fərdi verilir və ürəyin funksiyasından asılıdır.
Qidalanma
Burada mürəkkəb bir sistem yoxdur. Bir neçə praktik istiqamət var:
Duzu azaltmaq — xüsusən hazır məhsullarda gizlənən duzu: kolbasa, konservlər, hazır souslar, turşular. Ev yeməyində duzluğu azaltmaq nisbətən asandır; problem çox vaxt bayırdadır.
Doymuş yağları azaltmaq, bitki mənşəli yağlara üstünlük vermək. Həftədə iki dəfə balıq. Tərəvəz və paxlalıların payını artırmaq. Şirniyyat və şirin içkiləri məhdudlaşdırmaq.
Çəki artıqdırsa, tədricən azaltmaq — sərt pəhrizlərlə deyil.
Sizə həm də başqa xəstəlik varsa (şəkərli diabet, böyrək çatışmazlığı), pəhriz onlara uyğunlaşdırılır.
Siqaret
Bu, siyahının ən vacib maddəsidir. Stentdən sonra siqaretin davam etməsi bütün digər səylərin təsirini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
Tərgitmək çətindirsə, bunu tək başınıza etməyə çalışmayın — dəstək üsulları var.
Təkrar müayinələr
İlk nəzarət müayinəsi prosedurdan qısa müddət sonra olur. Sonrakı cədvəl vəziyyətə görə qurulur.
Nəzarətdə nələrə baxılır: şikayətlərin dinamikası, təzyiq, ritm, xolesterin göstəriciləri, böyrək funksiyası, dərmanların yan təsirləri. Şikayət yoxdursa da müayinə buraxılmır — stentdən sonrakı izlənmə şikayətə görə deyil, cədvələ görə aparılır.
Nə vaxt gözləmək olmaz
Stentdən sonra aşağıdakı hallarda təcili tibbi yardıma müraciət edin (103):
- Prosedurdan əvvəlkinə bənzər, uzun sürən sinə ağrısı
- Dincələn zaman yaranan güclü təngnəfəslik
- Huşun itməsi
- Kateter yerində artan qanaxma və ya sürətlə böyüyən şişkinlik
Tez-tez verilən suallar
Stent damarda qalır və çıxarılmır. Amma o, xəstəliyi tamamilə aradan qaldırmır — damarın qalan hissələrində proses davam edə bilər, ona görə müalicə və izlənmə davam edir.
Bəli, hətta tövsiyə olunur. Amma nə vaxt və hansı intensivlikdə başlamağı həkimlə dəqiqləşdirin.
Xeyr, müasir stentlər buna mane olmur.
Müddət stentin növündən və klinik vəziyyətdən asılıdır. Bunu yalnız sizi izləyən həkim deyə bilər.
Bu yazı ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini, fərdi diaqnozu və təyin olunmuş müalicəni əvəz etmir. Burada oxuduqlarınıza əsaslanaraq dərmanınızı dayandırmayın və ya dozasını dəyişməyin.