Bu yazı eyni mövzuda hazırladığım videoya əsaslanır.
Ürək üçün ən yaxşı “dərmanlardan” ikisi əczaxanada satılmır: 7–8 saatlıq normal yuxu və stresin idarə olunması.
Bunu deyəndə xəstələrin çoxu gülümsəyir. Sonra soruşurlar: “Doğrudan bu qədər ciddidir?”
Dürüst cavab: yuxusuzluq klassik risk faktoru siyahısında deyil
Ürək-damar xəstəliklərinin klassik risk faktorları bunlardır: yüksək təzyiq, yüksək xolesterin, şəkərli diabet, siqaret, artıq çəki, hərəkətsizlik, ailə anamnezi.
Yuxusuzluq bu siyahıda ayrıca bənd kimi durmur. Amma bu, onun əhəmiyyətsiz olduğu anlamına gəlmir — çünki o, siyahıdakı bəndlərin bir neçəsini birbaşa işə salır.
Zəncirvari reaksiya
Az yatanda orqanizm bunu xroniki stres kimi qəbul edir. Ardınca bir sıra dəyişiklik gedir:
Stres hormonları artır. Kortizol və adrenalin səviyyəsi qalxır. Bu hormonlar qısa müddətli təhlükə üçün nəzərdə tutulub — davamlı yüksək qaldıqda isə bədən üçün yük olur.
Qan təzyiqi yüksəlir. Adrenalin damarları daraldır, ürək döyüntüsünü sürətləndirir. Bir gecə üçün bu keçicidir; aylarla davam edəndə təzyiq göstəriciləri sürüşməyə başlayır.
Yorğunluq yaranır. Yorğun adam az hərəkət edir, daha çox şirin və yağlı yeməyə meyl edir, siqareti və kofeini artırır. Yəni digər risk faktorları da güclənir.
Ritm həssaslaşır. Stres hormonlarının artması ürəyin elektrik fəaliyyətini həssaslaşdırır — bəzi adamlarda bu, ürəkdöyünmə və ritm pozuntusu şəklində özünü göstərir.
Bu amillərin heç biri tək başına infarkt yaratmır. Amma birlikdə, illərlə — zəmin hazırlayırlar.
Nə qədər yatmaq lazımdır?
Yetkin insanların böyük əksəriyyəti üçün 7–8 saat. “Mən 5 saatla kifayətlənirəm” deyənlərin bir hissəsi əslində yuxu borcunu hiss etməyi dayandırmış adamlardır.
Yuxunun keyfiyyəti də miqdarı qədər vacibdir. Gecə dəfələrlə oyanmaq, xorultu ilə birlikdə nəfəs dayanması, səhər yorğun oyanmaq — bunlar ayrıca qiymətləndirmə tələb edən əlamətlərdir.
Praktik olaraq nə etmək olar
Yatma və durma saatını sabitləşdirin — həftə sonu da. Bədən cədvəli sevir.
Axşam saatlarında kofeini kəsin. Kofein bədəndə gözlədiyinizdən uzun qalır.
Yataqdan əvvəl ekran işığını azaldın.
Axşam ağır yemək və alkoqoldan çəkinin. Alkoqol yuxuya getməyi asanlaşdırsa da, yuxunun keyfiyyətini pozur.
Gündüz hərəkət edin — amma yatmazdan bir neçə saat əvvəl intensiv idmandan çəkinin.
Nə vaxt bu, sadəcə “az yatmaq” deyil
Aşağıdakı hallarda müayinə lazımdır:
- Gecə xoruldayıb, yanınızdakı adam nəfəsinizin dayandığını deyirsə
- Gündüz idarəolunmaz yuxululuq varsa — məsələn sükan arxasında
- Gecə təngnəfəslikdən oyanırsınızsa
- Səhərlər təzyiq xüsusilə yüksəkdirsə
- Gecə ürəkdöyünmə ilə oyanırsınızsa
Bunlar yuxu ilə bağlı, lakin ayrıca müalicə tələb edən vəziyyətlərin əlamətləri ola bilər.
Tez-tez verilən suallar
Birbaşa səbəb kimi göstərilmir. Dolayı yolla — təzyiq, stres hormonları və həyat tərzi vasitəsilə — zəmin hazırlayır.
Tam əvəz etmir, amma qısa gündüz yuxusu yorğunluğu azalda bilər.
Bu qərar həkimlə verilir. Özbaşına və uzunmüddətli qəbul tövsiyə olunmur.
Bu yazı ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini, fərdi diaqnozu və təyin olunmuş müalicəni əvəz etmir. Burada oxuduqlarınıza əsaslanaraq dərmanınızı dayandırmayın və ya dozasını dəyişməyin.